Volgens onderzoek van TNO heeft 8% van alle werknemers in Nederland heeft te maken met pesten op het werk en nemen slachtoffers van dit soort ongewenst gedrag 7 extra verzuimdagen per jaar op. Pesten kan leiden tot ernstige gezondheidsklachten en is letterlijk ziekmakend.

Wanneer spreken we van pesten?

Pesten is iets anders dan plagen, al is de grens niet altijd zo duidelijk. Plagen is goedaardig, gebeurt af en toe en over en weer tussen 2 personen. Pesten is structureel negatief gedrag, waar iemand zich niet tegen kan verweren. Er is sprake van ongelijkwaardigheid, de pester is de meerdere, soms letterlijk, want pesten gebeurt ook door leidinggevenden. Pestgedrag is meestal gericht tegen één persoon, door één of meerdere personen.  

Pestgedrag komt in allerlei vormen voor. Het kan gaan om fysiek of psychisch lastigvallen, maar ook om digitaal pesten. Voorbeelden van pestgedrag zijn:

  • buitensluiten, doodzwijgen en negeren;
  • kleineren, nadoen, belachelijk maken;
  • uitschelden, bedreigen en intimideren;
  • fysiek bedreigen, ongewenst aanraken, geweld gebruiken;
  • te veel, te zwaar, te moeilijk werk geven;
  • onbeduidende klusjes laten doen, iemand onder zijn niveau laten werken;
  • spullen verstoppen, kapotmaken of weggooien.

Gevolgen en signalen van pestgedrag

De impact van pesten is enorm. Mensen die gepest worden houden vaak hun leven lang last van de gevolgen. Klachten die zij kunnen hebben zijn:

  • gebrek aan zelfvertrouwen, onzekerheid, minderwaardigheidsgevoel;
  • nervositeit, schrikachtigheid;
  • gebrek aan concentratie, geheugenverlies;
  • gebrek aan motivatie;
  • angst, depressiviteit;
  • suïcidale neigingen. 

Hoe kun je merken of er sprake is van pestgedrag?

  • medewerker is niet bij sociale activiteiten, zondert zich af, vertoont vermijdingsgedrag;
  • slechtere kwaliteit van het werk, ook het team kan slechter presteren;
  • groepsvorming, samenklitten van medewerkers;
  • veel geroddel, buitensluiten en negeren.

Invloed van pesten op inzetbaarheid

Iemand die niet lekker in zijn vel zit, functioneert niet optimaal. Je kan dus wel nagaan dat iemand die op zijn werk gepest wordt, moeite zal hebben om zijn werk te doen of überhaupt aan het werk te blijven. Afhankelijk van de ernst en de duur van het pestgedrag en de klachten die iemand daardoor heeft, is de inzetbaarheid ook minder. Uit cijfers van de Monitorarbeid van TNO blijkt dat medewerkers die gepest worden, twee keer zo veel kans op een burn-out lopen dan medewerkers die alleen werkdruk ervaren.

Wat kun je als leidinggevende tegen pesten doen?

Volgens de Wegwijzer Pesten van TNO is bewezen dat duidelijkheid over welk gedrag onacceptabel is en een zero tolerance-beleid preventief werken. Als je als leidinggevende zelf het goede voorbeeld geeft, inspireer je anderen en geef je de ruimte om pesten bespreekbaar te maken. Door pestgedrag te benoemen, je medewerkers en je collega-leidinggevenden erop aan te spreken en er consequent tegen op te treden, laat je zien dat pestgedrag onacceptabel is.

Als een gepeste medewerker ziet dat jij ongewenst gedrag niet accepteert, zal hij eerder naar je toe komen om hulp. Je kunt dan voorkomen dat de medewerker geen uitweg meer ziet en zich ziekmeldt of erger, zichzelf iets aandoet. Je kunt je medewerker ook doorverwijzen naar de vertrouwenspersoon en de klachtencommissie of naar een externe hulpverlener. Zelf kun je ook in gesprek gaan met deze personen, als je wel pestgedrag signaleert, maar moeite hebt om hier tegen op te treden.      

Lees ook de Wegwijzer Ongewenst Gedrag van het Arboportaal

Is het verplicht om iets tegen pesten te doen?

De Arbowet verplicht werkgevers voor een veilige werkplek te zorgen, ook in sociaal opzicht. Je organisatie moet beleid hebben om blootstelling aan psychosociale arbeidsbelasting (PSA), waar pesten onder valt, te voorkomen, ook als je denkt dat er bij jou in het bedrijf niet wordt gepest. Als bedrijf kun je een anti-pestprotocol of een gedragscode opstellen, waarin je beschrijft hoe je wilt dat medewerkers zich gedragen. Ook het aanstellen van een vertrouwenspersoon en een klachtencommissie helpen bij de aanpak van pestgedrag.

Deze artikelen kunnen ook van pas komen:

Leiderschap

Investeren in psychologisch kapitaal loont de moeite

Als leidinggevende wil je graag dat je mensen wendbaar en weerbaar zijn, zodat ze goed om kunnen gaan met nieuwe uitdagingen en of tegenslagen. Investeren in het psychologisch kapitaal van je medewerkers loont de moeite. In dit artikel leggen we uit waar we het dan over hebben en hoe je dat doet.

Lees meer
Leiderschap

Veiligheid en vertrouwen, de basis voor een effectief team

Er is meer en meer aandacht voor (psychologische) veiligheid en vertrouwen op de werkvloer en dat is niet voor niets. Uit onderzoek blijkt onder andere dat teams waarin iedereen zich veilig voelt effectiever zijn. Ook blijkt dat deze medewerkers langer bij een organisatie blijven werken. Hoe werkt dat precies en hoe kun je als leidinggevende die veilige werkomgeving creëren?

Lees meer
Inzetbaarheid

Agressie en geweld op het werk, hoe ga je er als leidinggevende mee om?

In sommige beroepen lijkt het er bij te horen: agressief gedrag door bezoekers, klanten of patiënten. Niets is minder waar natuurlijk. Agressie is ongewenst gedrag en kan ernstige gezondheidsklachten veroorzaken bij medewerkers die ermee te maken krijgen. Maar hoe ga je hier als leidinggevende mee om? Wat kun je doen en wat niet?

Lees meer